MAUD BLOMME - 'DE VERGETEN WINKEL'
​

In een stad waar straatlantaarns knipperen als vuurvliegjes en het wegdek nooit droog is, bevindt zich in een smalle steeg een bijzondere winkel. Deze boetiek, die bekendstaat als ‘de vergeten winkel’, toont zich enkel aan het volk onder het felle licht van de volle maan. Voorbijgangers kennen het wonderlijke karakter van deze winkel; hier worden herinneringen verkocht. Je kunt ze proeven, ruiken, voelen alsof ze de jouwe zijn. Geld heb je er niet nodig…


#


Op de nacht van de tiende volle maan van het jaar zat Ada op de stoeprand voor de winkel te wachten. Met haar handen diep in de zakken van haar gewatteerde jeansjasje keek ze naar haar zwarte lakschoenen. Stukken van blaadjes en vreemde oranje pluisjes plakten door de regen aan haar schoenen. De tip van haar schoen leek als het ware gelakt te zijn door de herfst. Ze keek op naar de groene winkel voor haar. Niemand was er deze nacht al binnengestapt. En toch wilde ze wachten op de blik van een klant om te zien welke indruk de winkel werkelijk achterliet.


Binnen brandde er een zwoel licht – het soort licht dat men associeert met warme soep en wollen sokken. Enkel en alleen door dat licht wist ze dat het er warm was. Door de gekleurde glasramen zag ze een figuur achter een toog staan. De schim veraadde niet of het om een man of een vrouw ging, maar het kapsel gaf Ada een mannelijke indruk. Al de hele nacht stofte de schaduw de duizenden potjes en flesjes af, om ze vervolgens te sorteren. Het was een soort visuele massage voor Ada die, hoewel ze hier was gekomen om haar leven wat minder ordinair te maken, de rust van de routine kon appreciëren. Ze zou liever binnen gebleven zijn, onder haar laken, want dit vochtige weer maakte haar haar altijd zo pluizig en ontembaar. Daarbovenop moest ze morgen om acht uur dertig op school zijn, maar de gedachte om nog een maand te wachten op de verschijning van de ‘vergeten winkel’ bracht haar een fomo van jewelste.

 Het begon opnieuw te druppelen. Ada stond op en zocht een plek om te schuilen. Verderop was er een afdak dat boven de ingang van een kleuterschool hing, maar van daar zou ze de winkel niet meer kunnen zien. Ze keek er nog eens naar. Het houten plakkaat aan de deur schitterde met een zacht, spookachtig licht. Het bord droeg alleen het opschrift ‘herinneringen te ruilen’, in sierlijke oude letters. Iemand moest het er zelf op geschilderd hebben, want onder de zwarte verf zag je dezelfde bogen in het rood, maar dan afgeschilferd.


In een soort trance liep ze naar de deur. Ze sprak zichzelf moed in: ‘Dit is waar ik al acht maanden naar verlang, dit is wat ik wil.’ Ze twijfelde nog even voor de deur, maar legde dan haar hand op de gouden klink en stapte de winkel binnen. Een bel boven de deur kondigde haar aanwezigheid aan. 

De winkel leek tijdloos. De muren waren gevuld met kasten vol flesjes en dozen van verschillende afmetingen en materialen. De man achter de toog keerde zich naar haar om. Hij had zilvergrijs haar en ogen met een warme glans. ‘Ik dacht dat je nooit zou binnenkomen! Wat een geduld heb jij; de hele nacht zitten wachten, en je bent nog niet eens zo oud!’ Ada keek de man stilzwijgend aan. Ze voelde zich betrapt. Ze keek naar de krakende houten vloer zodat hij niet kon zien hoe rood ze werd.


‘Zoek je een nieuwe herinnering?’ vroeg hij zacht.


Ada knikte en vroeg nerveus: ‘Hoe werkt het precies?’


‘Het is eenvoudig’, antwoordde de oude man. ‘Hier betaal je niet met geld. Je ruilt een herinnering in om een nieuwe te krijgen. Kies wijs want sommige herinneringen zijn kostbaarder dan je denkt.’ 


‘Het is maar een herinnering uit mijn kindertijd. Ik kan haar missen.’


Ze keek om haar heen en bekeek de flesjes aandachtiger. Sommige flesjes waren gevuld met dansende lichtjes, andere met pilletjes die verdacht veel leken op Tic Tacs. Het enige wat ze gemeenschappelijk hadden was het bruine label met hun benaming. Haar ogen vielen op een potje met het label ‘eerste skydive’ en een flesje met ‘gekste feesten van het jaar’. Ze beeldde zich in hoe het zou zijn om deze herinneringen haar eigen te maken en te vertellen aan haar klasgenoten hoe geweldig het allemaal was geweest, hoe geweldig zij was. Ze inspecteerde kasten en lades en stopte abrupt bij een blauw doosje op gouden pootjes. 'Een kus met persoon naar wens’.


Voorzichtig raakte ze het reliëf van het dekseltje aan. Dit zou iedereen doen luisteren naar haar. Elk meisje droomde van een kus met hem. Ze pakte het doosje vast alsof ze bang was dat iemand anders hem van haar zou afnemen en ging terug naar de houten toog. Ze voelde zichzelf rood worden en vermeed oogcontact toen de man het doosje van haar overnam.


De man knikte enkel en schoof een leeg flesje naar haar. ‘Blaas hierin terwijl je sterk aan jouw herinnering denkt.’ Ada deed zoals gevraagd. 


Onmiddellijk voelde ze een leegte. Een soort gemis. Het was alsof ze een kamer inliep om iets te halen, maar vanaf het moment dat ze binnen was, vergat wat ze hier kwam zoeken. Haar hersenen wáren de kamer en ze wist dat ze nooit zou achterhalen wat ze zocht.


‘Het is normaal iets onverklaarbaars te voelen. Na een tijdje stop je met zoeken naar wat je mist’, zei de man, die de verwarring in haar ogen leek te lezen.


Hierna opende hij het blauwe doosje met de nodige precisie, legde de inhoud op zijn handpalm en stak die uit naar Ada. Een kubusje lag te blinken in zijn rimpelige hand. Ze nam het met duim en wijsvinger van de man over. ‘Als je zeker bent van deze herinnering, mag je hem gewoon doorslikken,’ zei de man.


Ada aarzelde even. Ze was plots niet zo zeker meer van alles en wenste terug te gaan naar het moment dat ze voor de winkel zat. En toch, ze wilde ervan af zijn, ze wilde iemand anders zijn, ze wilde de oude man, die vriendelijk naar haar glimlachte, niet teleurstellen. Snel legde ze het vierkante snoepje op haar tong en slikte het, zonder eerst te knabbelen, door.


Een warme gloed verspreidde zich door haar lichaam, terwijl haar buik tintelde met een mix van nervositeit, geluk en trots. Haar ogen sloten vanzelf toen ze flitsen van een gezicht voor haar zag. Ze herkende de bruine lokken en olijfkleurige ogen, maar ze kende ze niet echt. Haar mondhoeken krulden omhoog toen ze zijn groene pareltjes naar haar lippen zag gaan, maar haar glimlach verdween abrupt zodra ze haar ogen opende en de oude man voor haar zag staan.


Alles was nog hetzelfde, behalve zij. Het beladen interieur, het zachte licht en de rekken met potjes stonden er nog net zo onverstoorbaar bij. Haar blik haperde toen ze haarzelf in het raam weerspiegeld zag. Op het eerste gezicht leek er weinig veranderd – haar haar was even pluizig als bij binnenkomst en haar paar sproetjes stonden nog op dezelfde plek. Maar een scherp oog zag de manier waarop ze haar kin net iets hoger hield.


‘Voel je het?’ vroeg de oude man zachtjes. Ada knikte langzaam. Ze voelde zich groots. Alsof ze eindelijk de verborgen schat in zichzelf had ontdekt en nu met het goud in haar kon stralen.

De volgende dag vertelde Ada vol zelfvertrouwen haar verhaal. Ze beschreef, met verliefdheid in haar ogen, de adrenaline, het gevoel van zweven en ongeloof. Haar vriendinnen luisterden vol bewondering naar haar verhaal. Het was een verhaal dat de school deed praten. Meisjes overrompelden haar met vragen – Hoe? Waar? Wanneer? – en jongens begonnen iets langer naar Ada te kijken. Voor het eerst voelde Ada zich waardevol. Ze was iemand met een verhaal, iemand naar wie geluisterd werd. 


De eerste week na de volle maan beleefde Ada hoogtijden. Trots liep ze door de gangen van het schoolgebouw terwijl de hakjes van haar lakschoenen weergalmden met elke stap. Mensen spraken haar aan en de blikken van degenen die ze passeerde, vertelden haar dat iedereen over haar had gehoord. De leegte in haar geheugen sluimerde nog wel, maar ze besloot dat dit gevoel het waard was.


#


Regen veranderde in sneeuw en Ada merkte dat de euforie steeds sneller vervaagde. Klasgenoten – hongerig naar details – begonnen om nieuwe verhalen te vragen, maar Ada had niets. Ze probeerde de vragen weg te lachen of op andere subtiele wijze onbeantwoord te laten. De aandacht begon ze te haten. Ze wist dat ze nieuwe avonturen wilde, avonturen die haar bijzonder maakten, maar de angst sloop naar binnen. Maakte juist wat ze had achtergelaten haar speciaal? Ze besefte het bedrog in haar hoofd, de waarde die ze hechtte aan een geknutselde herinnering. Haar hersenen voelden als losse draden wol zonder het centrum dat ze bijeenhield.


Ada dwaalde door de straten, terwijl de sneeuw langs haar dwarrelde. Vlokjes nestelden zich op haar sjaal en af en toe voelde ze een ijskoude druppel langs haar nek naar beneden glijden. Ze stelde zich voor dat de vlokjes zelf kou leden en de warmte van haar lichaam probeerden op te zoeken. Haar blik bleef hangen bij de sneeuw die viel onder het licht van een straatlantaarn. Elk vlokje probeerde iets te worden voordat het onvermijdelijk verdween. Ze bleef ernaar staren totdat het beeld wazig werd. Een vreemd soort angst groeide in haar, niet voor wat ze gedaan had, maar voor wat ze was geworden. Ze was een verhaal zonder begin en was bang voor het einde. Ze liep verder door straten zonder een vaste route te volgen. De koude lucht kalmeerde haar hoofd, dat bleef zoeken naar wat ontbrak. Bij een kruispunt in een stille woonwijk keek ze naar links en rechts. Het besef drong door: ze kende deze plek. Ze sloeg rechtsaf, haar passen versnelden. Daar, de plek waar ze ooit zo lang had zitten wachten.


Ze wierp vlug een blik naar de hemel. Een volle maan straalde helder boven haar. Hoopvol versnelde ze haar passen en bewoog richting de winkel. Ze stopte vlak voor de gevel. Hij was nog steeds even groen en mysterieus als voorheen, het plakkaat met het opschrift hing er nog altijd. Maar de klink voelde koeler aan dan de laatste keer. Zodra ze hem indrukte, rinkelde de bel. Met een stoffig doekje in de hand draaide de man zich om naar Ada. Hij keek haar nauwelijks verbaasd aan, alsof hij haar al verwachtte.


‘Welkom. Wat brengt je terug?’ vroeg hij rustig.


‘Kan ik mijn herinnering terugkrijgen?’ Haar stem brak bijna. ‘Ik hoef de nieuwe niet meer.’


De man keek haar een lange tijd aan, zijn blik zacht maar peinzend. Uiteindelijk schudde hij langzaam zijn hoofd.


‘Wat gegeven is, kan ik niet zomaar terugnemen. Dat zijn de regels.’ Zijn woorden klonken streng, ondanks de zachtheid in zijn ogen. 


De brok in haar keel maakte het onmogelijk te antwoorden zonder in tranen uit te barsten, dus knikte ze alleen.


‘Maar,’ vervolgde hij, ‘weet dat je nog altijd meer met je meedraagt dan je denkt. Een herinnering is niet slechts een moment om naar terug te kijken. Ze vormt je. Wat je achterliet, is niet weg. Het leeft voort in alles wat je doet.’ 


Ze voelde zijn woorden door haar lichaam trekken. Met opgeheven hoofd liep ze opnieuw de winkel uit. Buiten was het ijskoud, maar ze liet haar jas open en haar handschoenen in haar zak. Ze omarmde de kou en de lege plek in haar hoofd, die nu niet langer als een verlies voelde. Het was ruimte geworden – ruimte om te groeien, te beleven, te herinneren. Terwijl ze naar huis stapte, besloot ze dat het niet nodig was om op te vallen of herinnerd te worden door grootse verhalen. Het waren de kleine momenten die haar bijzonder maakten, zolang ze die de kans gaf om haar te raken.

Maarten Luikhoven bracht rond de jaarwisseling zijn solo-debuut uit, de verhalenbundel Sssht, geheim! (uitgeverij EdgeZero). Het boek bevat 28 vertellingen. Maarten was zo vriendelijk mij het korte SF-verhaal 'Opoffering' aan te leveren. Dank je, Maarten! Je weet dat een verhaal goed is als het een veel grotere wereld oproept dan in het bestek van de tekst zelf aan bod komt. Dit is zo'n geval. Knap werk.

Maartens solo-bundel is hier te koop, en Grimdark in de polder, de recentste anthologie waarin werk van hem is verschenen, is hier te koop.

'DISCIPLINE'

​
Evarist houdt van Palm. Bier van hoge gisting heeft hij hoog zitten. Met pilsjes doe je hem geen plezier. Alcoholici zijn chaoten? Nee! Evarists wekker rinkelt om 06u30. Hij holt de trap af, giet met bevende hand een eerste Palm uit. Zwaar ademend laat hij er een gekookt ei in glijden. Zijn leuze: ‘Stevig ontbijten zorgt voor een succesvolle dag.’ Tot middernacht zit hij voor de buis. Wanneer tv-gasten ‘euh’ zeggen, neemt hij een slok. Pure discipline!

EDWARD VAN EGMOND - HET EXAMEN

De prairiehonden staarden gefascineerd naar het gracieus heen en weer flitsen van zijn zwaard. Hij kwam vaker naar deze plek in de woestijn om voor dag en dauw zijn oefeningen te doen. De stilte, de eenzaamheid en de kille, droge ochtendlucht vormden een perfecte omgeving.


Hij liep door een serie kata’s, voelde zijn spieren spannen en verloor zich in de bijna hypnotische flitsen van het vroege zonlicht op zijn zwaard.


Hij voelde het eerder dan hij zag, de haren op zijn armen kwamen overeind, alsof er elektriciteit in de lucht hing. Ineens zag hij zichzelf, identiek gekleed in een zwart trainingspak, bezig met dezelfde kata, maar dan in spiegelbeeld.


Op het hoogtepunt doorkliefden de zwaarden dezelfde ruimte, waarbij ze hard tegen elkaar sloegen en een vonkenregen veroorzaakten.


Wat is dit? dacht hij.
Nu sprong het zwaard van zijn tegenstander naar zijn hoofd. Hij weerde eenvoudig af en voerde een tegenaanval uit. Afweren, aanvallen, de dans werd complexer en gevaarlijker.


De opening was nauwelijks zichtbaar, maar kondigde zich aan. Hij nam hem en stootte zijn zwaard diep in zijn tegenstander, die spontaan oploste. De prairiehonden haalden hun schouders op en verdwenen ondergronds.


Thuis werd hij opgewacht door zijn meester. “Je versloeg de zanddemon. Je opleiding is voltooid.”


“Maar ik moet nog zoveel leren.”


De meester knikte. “Maar niet bij mij.”